Tắc nghẽn cảng biển: giữ chuỗi cung ứng vận hành bằng phương án đường hàng không

Điểm chính

• Nguồn hàng bị nghẽn: Ùn tắc tại cảng làm chậm dòng luân chuyển hàng hóa và có thể dẫn đến thiếu hụt tồn kho, ảnh hưởng đến kênh bán lẻ đang chạy.
• Chuyển hướng vận chuyển: Đưa các lô hàng gấp sang chuyển phát nhanh đường hàng không giúp lấy lại tốc độ và giữ tiến độ sản xuất.
• Chuẩn bị chứng từ sớm: Thủ tục hải quan điện tử giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ từ trước khi hàng đến.
• Giảm rủi ro: Đa dạng hóa phương án vận chuyển giúp doanh nghiệp chống chịu tốt hơn trước mùa bão và áp lực hạ tầng.

Với nhiều người, tắc nghẽn cảng biển chỉ thành mối lo khi đại dịch đẩy nó lên mặt báo. Nhưng với các nhà quản lý chuỗi cung ứng, đây là rủi ro quen thuộc từ lâu, và mức độ ảnh hưởng vẫn khác nhau theo từng cảng và từng giai đoạn. Sau đây là cách nhận ra thời điểm nên chuyển sang đường hàng không, và cách giữ chuỗi cung ứng chạy thông khi các tuyến biển bị nghẽn.

Điểm nghẽn hàng hải đe dọa hàng tồn kho như thế nào?

Hàng nằm lại lâu tại một cảng đang ùn tắc có thể dẫn đến thiếu hụt hàng hóa, ảnh hưởng đến thời hạn hợp đồng và làm tăng nguy cơ sản phẩm lỗi thời trước khi kịp ra thị trường. Phụ thuộc nhiều vào vận tải biển truyền thống khiến hoạt động dễ tổn thương trước những đợt ùn tắc đột ngột, chẳng hạn với hàng đi từ Cảng Cát Lái tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Chuyển phát nhanh đường hàng không của DHL Express là một phương án vận chuyển thay thế khi tuyến đường biển bị chậm, giúp giữ dòng nguyên vật liệu chạy liên tục.

Dữ liệu thực tế cho thấy điều gì?

Tắc nghẽn cảng biển toàn cầu đã cải thiện phần nào so với những năm đại dịch, nhưng bức tranh chung đó che đi mức chênh lệch rất lớn giữa các khu vực. Theo phân tích về tắc nghẽn cảng biển năm 2025 của Kpler, thời gian chờ tại bến vẫn có thể kéo dài vài ngày trong các đợt cao điểm ở những đầu mối lớn.

Riêng trong các đợt cao điểm giữa năm 2025, một số cửa ngõ châu Âu như Antwerp và Rotterdam ghi nhận tàu bị chậm từ 6 đến 10 ngày. Đây là số liệu tại các cảng châu Âu và không phản ánh tình hình tại cảng biển Việt Nam. Chuẩn bị sẵn phương án vận chuyển thay thế giúp doanh nghiệp hạn chế phần chi phí cộng dồn này, bất kể điểm nghẽn tiếp theo rơi vào đâu.

Tắc nghẽn hàng hải tác động thế nào đến kênh bán lẻ?

Một lô hàng chậm có thể kéo theo cả kênh bán lẻ phụ thuộc vào nó, thường ở ba dạng: vốn bị ứ đọng, phạt hợp đồng và hàng hư hỏng.

• Vốn bị ứ đọng: Hàng tồn nằm trong các container chờ tại bãi làm kéo dài chu kỳ dòng tiền.
• Phạt hợp đồng: Giao hàng sau ngày đã cam kết có thể dẫn đến các khoản phạt từ đối tác bán lẻ.
• Rủi ro hư hỏng: Thời gian chờ kéo dài tại cảng khiến hàng nhạy cảm với nhiệt độ dễ giảm chất lượng.

Phí lưu container và phí lưu bãi bào mòn vốn ra sao?

Hàng nằm lại lâu ở bến không chỉ làm chậm tồn kho mà còn phát sinh phí lưu container, phí lưu bãi và phí lưu kho tính theo ngày. Mức phí và cách tính khác nhau tùy theo hãng vận chuyển, cảng khai thác và điều kiện của từng lô hàng, nên cần có kế hoạch rõ ràng và phương án ứng phó định sẵn.

Tại Việt Nam, các thủ tục này chịu sự quản lý của những cơ quan như Cục Hải quan (Bộ Tài chính). Thời gian lưu giữ thực tế thay đổi theo từng trường hợp, nhưng khâu thông quan có thể kéo dài thêm nếu chứng từ thiếu hoặc lô hàng bị đưa vào diện kiểm tra. Trong lúc chờ thông quan, nhiều loại phí cảng và phí lưu giữ vẫn tiếp tục phát sinh.

Ngoài những nguyên nhân dễ thấy, còn điều gì gây tắc nghẽn cảng?

Thời tiết được nhắc đến nhiều nhất, nhưng hiếm khi là nguyên nhân duy nhất khiến một cảng bị nghẽn. Tranh chấp lao động, thiếu thiết bị và giới hạn công suất tại các đầu mối lớn đều có thể làm lệch lịch tàu, còn các điểm nóng địa chính trị bổ sung thêm một lớp bất ổn nữa.

Rủi ro thời tiết theo khu vực làm trầm trọng thêm những áp lực sẵn có. Bão lớn và gió mùa có thể buộc cảng dừng hẳn việc xếp dỡ, và thời gian giải tỏa sau đó thay đổi tùy theo từng cảng và mức độ gián đoạn.

Tác động theo từng thị trường

Các báo cáo về môi trường và lao động cho thấy những dạng gián đoạn này thường xảy ra chồng lên nhau. Tại Việt Nam, mùa mưa bão diễn ra vào những thời điểm khác nhau tùy theo từng vùng, đặt ra rủi ro đáng kể cho hoạt động hàng hải dọc bờ biển dài của cả nước. Bão mạnh có thể buộc cảng phải tạm dừng khai thác vì lý do an toàn, kéo theo lượng tàu chờ cập bến tăng lên.

Yếu tố mùa vụ này cộng với các giai đoạn nhu cầu cao tạo áp lực lớn lên hạ tầng cảng. Năng lực khai thác cũng chịu áp lực cao hơn vào dịp Tết Nguyên đán. Nhiều nhà máy tạm ngừng hoạt động trong dịp này, trước đó là đợt gấp rút xuất hàng, tạo ra một đợt tăng tải có thể làm nặng thêm mọi độ trễ đang có tại cảng.

Khi nào chuyển phát nhanh đường hàng không là lựa chọn hợp lý về chi phí?

Chuyển sang đường hàng không là bài toán cân đối tổng chi phí. Doanh nghiệp so sánh phần cước cao hơn với chi phí phát sinh khi dây chuyền phải dừng, khi bị phạt hợp đồng hoặc khi lỡ mùa bán hàng. Trong một số trường hợp, tổng chi phí của phương án đường hàng không thấp hơn tổng chi phí của việc tiếp tục chờ.

MyDHL+ hỗ trợ tính toán chi phí ra sao?

MyDHL+ cung cấp bảng giá vận chuyển của DHL Express để nhà quản lý vận chuyển có cơ sở cân nhắc nhanh giữa chi phí và lợi ích, ngay khi lô hàng đường biển bị chậm.

Ba trường hợp đường hàng không có thể xứng đáng với phần cước cao hơn

Đây là những tình huống mà mức cước cao hơn thường xứng đáng:

Các khoản như phí lưu kho ngoại quan được tính theo ngày và thay đổi tùy theo cảng khai thác cùng điều kiện của từng lô hàng, nên cần đưa vào bài toán chi phí ngay từ đầu.

Vượt qua điểm nghẽn hàng hải trước khi nó hình thành

Tắc nghẽn vẫn là thách thức dai dẳng kể từ khi đại dịch làm lộ rõ tác động của nó, và ngày càng khó đoán cảng nào sẽ nghẽn tiếp theo. Chỉ dựa vào các cảng biển đang quá tải khiến doanh nghiệp đối mặt với chậm trễ và hết hàng, cả hai đều tốn kém. Thay vì chấp nhận rủi ro đó, doanh nghiệp hoàn toàn có thể dựng sẵn phương án. DHL Express hỗ trợ bằng MyDHL+ cung cấp bảng giá vận chuyển để doanh nghiệp ra quyết định nhanh, cùng các dịch vụ giao theo giờ cam kết như DHL Express 9:00 và DHL Express 12:00 cho những lô hàng không thể chờ. Mở tài khoản DHL Express ngay hôm nay để chuẩn bị phương án dự phòng trước đợt nghẽn cảng tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp