Dual-Use Item (DUI) คืออะไร?

Dual-Use Item หรือ "สินค้าใช้ได้สองทาง" คือสินค้าที่ถูกออกแบบเพื่อใช้ในภาคอุตสาหกรรม ภาคการผลิต การวิจัย หรือการพาณิชย์ทั่วไป แต่ในบางกรณีอาจถูกนำไปใช้ในการพัฒนา ผลิต หรือสนับสนุนอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูงได้เช่นกัน

ตัวอย่างเช่น

• วัสดุและอุปกรณ์ด้านนิวเคลียร์
• เครื่องมือแปรรูปวัสดุความแม่นยำสูง
• อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง
• คอมพิวเตอร์สมรรถนะสูง
• ระบบโทรคมนาคมและความมั่นคงปลอดภัยสารสนเทศ
• เซนเซอร์และเลเซอร์
• ระบบนำร่องและอากาศยาน
• อุปกรณ์ทางทะเล
• เทคโนโลยีอวกาศและการขับดัน

ประกาศใหม่ปี 2569 มีสาระสำคัญอะไร?

ตามประกาศกระทรวงพาณิชย์ พ.ศ. 2569 ได้แบ่งสินค้าที่เกี่ยวข้องกับการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูงออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

1. สินค้าใช้ได้สองทาง (Dual-Use Items)

เป็นสินค้าที่ถูกกำหนดไว้ใน "บัญชี 1" ซึ่งครอบคลุมสินค้าหลากหลายประเภทตั้งแต่วัสดุนิวเคลียร์ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เทคโนโลยีสารสนเทศ ไปจนถึงอุตสาหกรรมการบินและอวกาศ

2. สินค้าที่มีเหตุอันควรสงสัย

เป็นสินค้าที่อาจมีการใช้งานปลายทาง (End Use) หรือผู้ใช้งานปลายทาง (End User) ที่เกี่ยวข้องกับการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง แม้ว่าสินค้านั้นอาจไม่ได้อยู่ในบัญชีควบคุมโดยตรงก็ตาม

ผู้ประกอบการไทยจะได้รับผลกระทบอย่างไร?

ตั้งแต่วันที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2569 เป็นต้นไป สินค้าที่ใช้ได้ทั้งสองทาง (Dual-Use Items: DUI) เป็นสินค้าที่ต้องขออนุญาตในการส่งออกและส่งกลับไปนอกราชอาณาจักร 

อย่างไรก็ตาม กระทรวงพาณิชย์มีกำหนดการขยายขอบเขตการบังคับใช้มาตรการควบคุมการส่งออกและการส่งกลับเพิ่มเติมในระยะต่อไป เพื่อให้ผู้ส่งออกสามารถเตรียมความพร้อมล่วงหน้า ดังนี้

• ระยะที่ 2 (ภายในปี 2569): ขยายขอบเขตครอบคลุมสินค้า หมวด 7, 8 และ 9
• ระยะที่ 3 (ภายในปี 2570): ขยายขอบเขตครอบคลุมสินค้า หมวด 1 ถึง 6 ผู้ส่งออก ผู้นำเข้า ผู้ผลิต และผู้ให้บริการโลจิสติกส์จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการตรวจสอบข้อมูลสินค้าและคู่ค้าทางธุรกิจมากขึ้น เนื่องจากสินค้าบางรายการอาจต้องได้รับใบอนุญาตก่อนการส่งออก ส่งผ่าน หรือถ่ายลำสินค้า

นอกจากนี้ การควบคุมยังครอบคลุมไปถึง

• เทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาและการผลิตสินค้า
• ซอฟต์แวร์บางประเภท
• การถ่ายทอดข้อมูลทางเทคนิค
• สิทธิในการเข้าถึงเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับสินค้าควบคุม

ดังนั้น ผู้ประกอบการจึงควรมีระบบ Internal Compliance Program (ICP) หรือระบบควบคุมภายในเพื่อบริหารความเสี่ยงด้านการปฏิบัติตามกฎหมายการค้าระหว่างประเทศ

ทำไมการคัดกรอง End User และ End Use จึงมีความสำคัญ

แม้ว่าสินค้าบางประเภทจะเป็นสินค้าทั่วไป แต่หากถูกส่งไปยังปลายทางหรือผู้รับที่มีความเสี่ยง อาจเข้าข่ายเป็นสินค้าควบคุมได้

การตรวจสอบข้อมูลต่อไปนี้จึงมีความสำคัญ

• ผู้รับปลายทางคือใคร
• สินค้าจะถูกนำไปใช้งานอะไร
• ประเทศปลายทางมีข้อจำกัดพิเศษหรือไม่
• สินค้าอยู่ในบัญชี Dual-Use Item หรือไม่
• ต้องขอใบอนุญาตส่งออกหรือเอกสารเพิ่มเติมหรือไม่

แนวทางดังกล่าวเป็นหัวใจสำคัญของมาตรการควบคุมการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูงตามกฎหมายไทยฉบับปัจจุบัน

DHL Express ช่วยธุรกิจจัดการความเสี่ยงด้านการค้าระหว่างประเทศได้อย่างไร

ในยุคที่กฎระเบียบด้าน Export Control และ Trade Compliance มีความซับซ้อนมากขึ้น การเลือกพันธมิตรโลจิสติกส์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านการค้าระหว่างประเทศถือเป็นปัจจัยสำคัญ

DHL Express มีเครือข่ายการขนส่งครอบคลุมกว่า 220 ประเทศและเขตแดนทั่วโลก พร้อมทีมผู้เชี่ยวชาญด้านศุลกากรและกฎระเบียบการค้าระหว่างประเทศที่ช่วยสนับสนุนลูกค้าในเรื่อง

• การเตรียมเอกสารนำเข้าและส่งออก
• การตรวจสอบข้อกำหนดทางศุลกากร
• การติดตามการเปลี่ยนแปลงของกฎระเบียบการค้า
• การบริหารความเสี่ยงด้านการปฏิบัติตามกฎหมายการค้าระหว่างประเทศ
• การอำนวยความสะดวกในการเคลียร์ศุลกากรอย่างมีประสิทธิภาพ

สิ่งเหล่านี้ช่วยให้ธุรกิจสามารถดำเนินการนำเข้าและส่งออกได้อย่างมั่นใจ ลดความล่าช้า ลดความเสี่ยงด้านการปฏิบัติตามกฎหมาย และเพิ่มประสิทธิภาพในการขยายตลาดสู่ต่างประเทศ