Quy định chống phá rừng của Liên Minh Châu Âu (EUDR): Hướng dẫn dành cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam

Liên minh châu Âu (EU) sắp áp dụng các yêu cầu mới có thể ảnh hưởng đến nhiều doanh nghiệp giao thương với thị trường châu Âu. Quy định chống phá rừng của EU (EU Deforestation Regulation – EUDR) được ban hành nhằm ngăn các sản phẩm liên quan đến phá rừng được đưa vào thị trường EU.

Nếu doanh nghiệp của Quý khách xuất khẩu các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh sang khách hàng tại châu Âu, việc hiểu rõ các yêu cầu của EUDR ngày càng trở nên quan trọng. Việc không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu có thể dẫn đến chậm thông quan, hàng bị giữ, bị xử phạt hoặc hạn chế khả năng tiếp cận thị trường.

Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu EUDR là gì, những sản phẩm nào thuộc phạm vi điều chỉnh và doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị gì khi xuất khẩu sang EU.

Quy định chống phá rừng của EU (EU Deforestation Regulation – EUDR) là gì?

EUDR (quy định về các sản phẩm không gây phá rừng) là một quy định quan trọng trong Thỏa thuận Xanh châu Âu (European Green Deal). Quy định này nhằm đảm bảo các sản phẩm được bán trên hoặc xuất khẩu từ thị trường EU không góp phần gây phá rừng và suy thoái rừng.

EUDR thay thế Quy định về gỗ của EU (EUTR), đồng thời mở rộng đáng kể phạm vi sản phẩm và chuỗi cung ứng cần chứng minh sự tuân thủ.

Theo EUDR, doanh nghiệp đưa các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh vào thị trường EU cần đảm bảo rằng:

• Sản phẩm không liên quan đến phá rừng.
• Sản phẩm tuân thủ pháp luật hiện hành tại quốc gia sản xuất.
• Tờ khai thẩm định (Due Diligence Statement – DDS) đã được nộp qua Hệ thống thông tin của EU (EU Information System).

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, điều này đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Vì sao EUDR quan trọng với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam?

EU là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam. Việt Nam cũng là nguồn cung lớn trên thế giới đối với nhiều mặt hàng như cà phê, cao su, gỗ và đồ nội thất.

Một số nhóm ngành có thể chịu tác động từ EUDR bao gồm:

• Cà phê, ca cao và ngành thực phẩm – đồ uống
• Cao su và các sản phẩm từ cao su
• Gỗ, đồ nội thất, giấy và các sản phẩm từ giấy
• Vật liệu đóng gói
• Hàng tiêu dùng

Ngay cả khi nguyên liệu được nhập khẩu từ một quốc gia khác, sản phẩm xuất khẩu sang EU vẫn có thể thuộc phạm vi EUDR nếu có chứa các nguyên liệu thuộc diện điều chỉnh, chẳng hạn:

• Cao su tự nhiên dùng trong lốp xe hoặc linh kiện công nghiệp
• Gỗ dùng trong đồ nội thất, bao bì hoặc sản phẩm giấy
• Cà phê hoặc ca cao được sử dụng trong thực phẩm và đồ uống
• Các dẫn xuất từ dầu cọ được sử dụng trong sản xuất

Doanh nghiệp xuất khẩu sang EU nên xác định sản phẩm của mình có thuộc phạm vi EUDR hay không, đồng thời kiểm tra các yêu cầu về chứng từ cần chuẩn bị trước khi gửi hàng.

Những sản phẩm nào thuộc phạm vi EUDR?

EUDR áp dụng cho bảy nhóm hàng hóa chính và các sản phẩm được làm từ những nhóm hàng hóa này:

• Gia súc (bò)
• Gỗ
• Ca cao
• Cà phê
• Dầu cọ
• Đậu nành
• Cao su

Một số ví dụ về sản phẩm có thể thuộc phạm vi điều chỉnh:

• Lốp xe và linh kiện cao su
• Giấy và bao bì giấy
• Đồ nội thất bằng gỗ
• Vật liệu xây dựng
• Sô-cô-la và các sản phẩm từ ca cao
• Các sản phẩm cà phê
• Hàng da

Tuy nhiên, chỉ những sản phẩm được liệt kê tại Phụ lục I (Annex I) của Quy định (EU) 2023/1115 và được làm từ các nhóm hàng hóa trên mới thuộc phạm vi điều chỉnh.

“Không gây phá rừng” nghĩa là gì?

Do nhiều nhà sản xuất sử dụng nguyên liệu nhập khẩu trong chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp cần rà soát kỹ sản phẩm xuất khẩu để xác định liệu sản phẩm có chứa hàng hóa thuộc phạm vi EUDR hay không.

Để đáp ứng yêu cầu của EUDR, sản phẩm phải có nguồn gốc từ vùng đất không bị phá rừng sau ngày 31/12/2020.

Doanh nghiệp cần có khả năng truy xuất nguyên liệu về đúng nơi sản xuất, chẳng hạn:

• Nông trại
• Đồn điền hoặc vùng trồng
• Lô đất rừng
• Cơ sở sản xuất

Hồ sơ đi kèm phải chứng minh nguyên liệu không có nguồn gốc từ đất đã bị chuyển đổi từ rừng sang đất nông nghiệp sau thời điểm nêu trên.

Với các chuỗi cung ứng có nhiều tầng nhà cung cấp, yêu cầu truy xuất nguồn gốc có thể là một trong những thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp.

Ai phải tuân thủ EUDR?

Nhà vận hành (Operator) – Là doanh nghiệp lần đầu đưa sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh vào thị trường EU hoặc xuất khẩu các sản phẩm này từ EU trong hoạt động thương mại.

Nhà kinh doanh (Trader) – Là doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh trên thị trường EU sau khi sản phẩm đã được đưa ra thị trường.

Quy định áp dụng cho cả giao dịch B2B và B2C.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, nhà nhập khẩu tại EU thường là bên chịu trách nhiệm nộp DDS. Tuy nhiên, khách hàng châu Âu có thể yêu cầu nhà cung cấp tại Việt Nam cung cấp thông tin chi tiết về chuỗi cung ứng để phục vụ nghĩa vụ tuân thủ của họ.

Vì vậy, doanh nghiệp xuất khẩu nên chủ động chuẩn bị thông tin về nguồn gốc và khả năng truy xuất của sản phẩm để sẵn sàng cung cấp khi khách hàng EU yêu cầu.

Cần chuẩn bị những thông tin gì cho DDS?

Để đáp ứng yêu cầu của EUDR, doanh nghiệp cần thực hiện ba bước chính:

1. Thu thập thông tin về chuỗi cung ứng và nguồn gốc sản phẩm

Doanh nghiệp cần thu thập và lưu giữ các thông tin như:

• Dữ liệu định vị địa lý (geolocation) của khu vực sản xuất
• Số lượng và mô tả sản phẩm
• Thời gian sản xuất
• Thông tin nhà cung cấp
• Tài liệu chứng minh sản phẩm không gây phá rừng

2. Đánh giá rủi ro

Doanh nghiệp cần đánh giá:

• Sản phẩm có tuân thủ pháp luật tại địa phương hay không
• Chuỗi cung ứng có nguy cơ liên quan đến phá rừng hay không
• Thông tin do nhà cung cấp cung cấp có đầy đủ và đáng tin cậy hay không

Quá trình đánh giá rủi ro cần được ghi chép và lưu trữ đầy đủ để phục vụ việc kiểm tra khi cần.

3. Giảm thiểu các rủi ro đã xác định

Nếu phát hiện rủi ro, doanh nghiệp cần áp dụng các biện pháp phù hợp, chẳng hạn:

• Xác minh bổ sung đối với nhà cung cấp
• Kiểm toán độc lập
• Tăng cường yêu cầu về hồ sơ, chứng từ
• Tìm nguồn cung thay thế

Doanh nghiệp cần lưu giữ hồ sơ tuân thủ tối thiểu năm năm.

Những sản phẩm nào được miễn trừ?

Nhìn chung, EUDR không áp dụng đối với:

• Sản phẩm được sản xuất trước ngày 29/6/2023
• Sản phẩm đã qua sử dụng
• Sản phẩm được làm hoàn toàn từ vật liệu tái chế
• Hàng gửi phi thương mại giữa các cá nhân

Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn nên kiểm tra yêu cầu cụ thể đối với từng sản phẩm trước khi gửi hàng.

Tác động đến vận chuyển và thông quan

Việc đáp ứng EUDR sẽ ngày càng trở thành một phần quan trọng trong quy trình thông quan đối với các lô hàng thuộc phạm vi điều chỉnh khi nhập khẩu vào EU.

Các lô hàng không đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chứng từ có thể gặp phải:

• Chậm thông quan
• Kiểm tra bổ sung
• Hàng bị giữ tại cửa khẩu
• Bị xử phạt tài chính
• Có thể bị hạn chế tiếp cận thị trường EU trong tương lai

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, cung cấp đầy đủ và chính xác thông tin tuân thủ trước khi gửi hàng là yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ gián đoạn trong quá trình vận chuyển và thông quan.

Checklist chuẩn bị dành cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp có thể tham khảo checklist dưới đây để chuẩn bị cho EUDR:

• Xác định sản phẩm xuất khẩu có thuộc phạm vi EUDR hay không
• Rà soát nguồn nguyên liệu và khả năng truy xuất nguồn gốc từ nhà cung cấp
• Trao đổi các yêu cầu EUDR với khách hàng và nhà nhập khẩu tại EU
• Xây dựng quy trình thu thập chứng từ từ nhà cung cấp
• Tham vấn chuyên gia hải quan, pháp lý hoặc phát triển bền vững khi cần
• Đảm bảo các thông tin cần thiết cho DDS đã sẵn sàng trước khi gửi hàng

Chuẩn bị sớm giúp doanh nghiệp chủ động hơn và hạn chế những gián đoạn có thể phát sinh khi quy định bắt đầu được thực thi.

DHL Express hỗ trợ doanh nghiệp như thế nào?

DHL Express đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình giao thương với EU, giúp lô hàng được thông quan thuận lợi nhất có thể.

Đối với các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR, khách hàng cần cung cấp Số tham chiếu DDS (DDS Reference Number – DDN) trước khi gửi hàng.

Nếu sản phẩm thuộc trường hợp được miễn trừ, khách hàng cần cung cấp mã miễn trừ TARIC tương ứng cho DHL trước khi thông quan.

DHL có thể hỗ trợ Quý khách:

• Hiểu rõ các yêu cầu về chứng từ vận chuyển
• Nhận diện các sản phẩm có thể chịu tác động
• Hỗ trợ quy trình thông quan
• Hỗ trợ dữ liệu xuất nhập khẩu
• Cập nhật các yêu cầu tuân thủ thương mại đang thay đổi

Lưu ý: DHL không xác nhận hồ sơ DDS và không xác định sản phẩm có thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR hay không. Tuy nhiên, việc cung cấp đầy đủ và chính xác thông tin từ sớm có thể giúp giảm nguy cơ chậm trễ trong quá trình thông quan.

Câu hỏi thường gặp